Çocuklar İçin İnternet: Güvenli İnternet Profilleri ve Evde Ne Yapılır

Hiçbir filtre çocuğu tek başına korumaz. Bu yazı, profillerin neyi kapattığını ve neyi kapatmadığını dürüstçe anlatır; “açtınız, bitti” demez. Profillerin içeriğini ve kapsamını Emin Net belirlemez — altyapı seviyesinde sunulan bu hizmetin kapsamı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun düzenlemesiyle belirlenir; biz hizmeti uygularız. Yazı belirli bir uygulama veya ürün önermez, yaş sınırı koymaz; pedagojik tavsiye değildir.

Üç kelimeyle: ücretsiz, talebe bağlı, alternatif.

• Ücretsiz: ek ücret alınamaz. Mevzuat, işletmecileri yasa dışı ve zararlı içeriklere karşı altyapı seviyesindeki hizmetleri ek ücret olmaksızın seçenekli sunmakla yükümlü kılar.
• Talebe bağlı: sizin tercihinizdir. İstemezseniz hizmet dışında kalırsınız.
• Alternatif: normal internet erişiminin yerine geçen bir erişim biçimidir; cihazınıza program kurulmaz.

Hizmet 22 Kasım 2011’de başladı. Dayanağı, Anayasa’nın ailenin korunması ve gençliğin korunmasına ilişkin maddeleri ile Tüketici Hakları Yönetmeliği’nin “İnternetin güvenli kullanımı” başlıklı maddesidir; usul ve esasları Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu kararıyla düzenlenmiştir.

Çocuk profili — “yalnız izin verilenler açık”. İçeriği tamamen onaylanmış sitelerden oluşur: eğitim, kültür, sanat, ödev, haber, sağlık, müzik, resmî ve kamu siteleri, e-Devlet, eğitim kurumları, alışveriş, bankacılık, tatil ve benzeri pek çok türden yararlı site. Listede olmayan bir site açılmaz — bu, en dar ve en öngörülebilir profildir. Küçük yaş için tasarlanmıştır ve “bilmediğim site açılmasın” diyen aile için uygundur.

Aile profili — “zararlı kategoriler kapalı”. Kumar, intihara yönlendirme, çocukların cinsel istismarı, uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımını kolaylaştırma, sağlık için tehlikeli madde temini, fuhuş, müstehcenlik, ırkçılık, ayrımcılık, nefret, terör, şiddet ve vahşet görüntüleri, kan ve şiddet içeren dövüş sporları, hayvan dövüşleri, dolandırıcılık ve zararlı yazılım gibi içerikleri barındıran siteler bu profilde yer almaz.

Aile profilinde, Çocuk profiline ek olarak kişisel sitelere, forum ve paylaşım sitelerine erişilebilir. İsterseniz oyun siteleri, sohbet siteleri ve sosyal medya siteleri ayrı ayrı veya birlikte seçilerek kısıtlanabilir — yani “Aile profili + sosyal medya kapalı” gibi bir kurulum mümkündür.

Emin Net’te durum: Çocuk ve Aile profillerini ücretsiz sunuyoruz ve aksini seçmedikçe yeni aboneliğiniz Aile profiliyle başlar. Aile profilindeki oyun, sohbet ve sosyal medya alt seçeneklerini siz belirlersiniz. Tercihinizi abonelik süresince çevrimiçi işlem merkezinden veya müşteri hizmetlerinden değiştirebilirsiniz.

Bu bölüm yazının en önemli bölümüdür.

Profil şunu yapar: hattınız üzerinden belirli sitelere erişimi kapatır. Eve bağlı her cihaz için geçerlidir — çocuğun tabletine ayrıca bir şey kurmanız gerekmez. Cihaz değiştirmek, uygulamayı silmek ya da yeniden kurmak profili etkilemez.

Profil şunları yapmaz:

• Uygulamanın içini görmez. Açık olan bir video ya da paylaşım sitesinin içindeki tek bir uygunsuz içeriği ayıklamaz; site ya açıktır ya kapalıdır.
• Mesajlaşmayı denetlemez. Tanımadık birinin gönderdiği mesaj, bağlantı ya da görüntü profille engellenmez.
• Ekran süresini sınırlamaz. Saat kısıtlaması, uygulama süresi, “yatma saati” gibi işler profilin konusu değildir.
• Mobil veriyi kapsamaz. Çocuk evin Wi-Fi’sinden çıkıp telefonun mobil verisine geçtiğinde profil devre dışı kalır — profil sizin hattınıza bağlıdır.
• Komşunun ağını kapsamaz. Misafir olduğu evde, okulda, kafede geçerli değildir.
• Her yeni siteyi anında bilemez. İnternette her gün yeni adres açılır; hiçbir liste tam ve anlık değildir.
• Aldatmayı engellemez. Dolandırıcılık siteleri Aile profilinde kapalı kategoriler arasındadır, ama bir dolandırıcının SMS’le gönderdiği yeni açılmış bir adres listeye girmemiş olabilir.

Sonuç: profil evin kapısına kilit takar; kilidin arkasında ne konuşulduğuna karışmaz. Asıl koruma, kilit ile konuşmanın birlikte kurulmasıdır.

1. Ağ katmanı (bir kez, herkes için). Güvenli İnternet profilini seçin; Aile profilinde oyun, sohbet ve sosyal medya alt seçeneklerini çocuğun yaşına göre belirleyin. Modemin yönetim şifresini değiştirin — varsayılan şifre cihazın etiketinde yazıyorsa, onu bilen herkes ayarları değiştirebilir. Ayrı bir misafir ağı açın; misafirler ve akıllı ev cihazları o ağda kalsın.

2. Cihaz katmanı (her cihazda bir kez). Telefon, tablet, bilgisayar ve oyun konsollarının kendi ebeveyn denetimi vardır: uygulama ve içerik yaş sınırı, satın alma onayı, ekran süresi, uygulama bazlı süre, gece kısıtlaması. Ağ profili bunların yerini tutmaz; ikisi farklı katmandır. Tarayıcıda ve video uygulamalarında “kısıtlı mod” ayarlarını açın. Cihazların şifresini çocukla paylaşmayın: yönetici hesabı sizde, çocuk hesabı ayrı olsun.

3. Konuşma katmanı (sürekli). Teknik önlemlerin en kolay aşıldığı yer, çocuğun size söylemediği şeydir. Üç cümlelik bir anlaşma çoğu zaman en iyi filtredir: “Seni rahatsız eden bir şey görürsen bana söyle, kızmayacağım.” · “Tanımadığın kimseye adını, okulunu, adresini, fotoğrafını vermeyeceksin.” · “Bir şey satın almak ya da indirmek gerekirse birlikte yapacağız.” Cezanın bilgiyi sakladığını, konuşmanın açtığını unutmayın.

Aşağıdaki ayrım bir yaş sınırı değil, hangi riskin öne çıktığına dair bir sıralamadır; her çocuk farklıdır.

• Okul öncesi: cihazı yetişkinle birlikte kullanma; reklam ve otomatik oynatma; yanlışlıkla satın alma.
• İlkokul: oyun içi satın alma ve “bedava elmas” tuzakları; yorum alanları; tanımadık kişilerle oyun içi sohbet.
• Ortaokul: sosyal medya ve paylaşım; akran zorbalığı; fotoğrafın yayılması; hesap güvenliği ve şifre paylaşımı.
• Lise: mahremiyet ve dijital ayak izi; dolandırıcılık ve sahte iş/para teklifleri; uygunsuz içeriğe erişimin filtre dışı yollarla aşılması.

Aboneler, internet hizmeti aldıkları işletmeciye çağrı merkezi, SMS, bayi veya çevrimiçi işlem merkezi üzerinden Güvenli İnternet Hizmeti almak istediklerini bildirebilir. Abone olduktan sonra da istedikleri zaman profil değişikliği yapabilirler.

Emin Net abonesiyseniz tercihinizi çevrimiçi işlem merkezinden veya müşteri hizmetlerimizden değiştirebilirsiniz; ücret alınmaz. Hizmete ilişkin ayrıntılı bilgi BTK’nın Güvenli İnternet sayfalarında yayımlanıyor.

“Profil hızımı düşürür mü?” Profil, erişilebilen adresleri belirler; tarife hızınızla ilgisi yoktur.

“Çocuk profilinde ödev sitesi açılmazsa ne yapacağım?” Çocuk profili onaylanmış sitelerden oluşur; eğitim ve ödev siteleri bu kapsamdadır. Açılmayan bir siteyle karşılaşırsanız, kullandığınız profille ilgili sorunu bildirme ve tedbir alınmasını isteme hakkınız var — bize iletin, Kuruma aktarılır.

“Hem Aile profili hem cihaz denetimi gerekli mi?” Evet, ikisi farklı şeyi yapar: biri hattı, diğeri cihazı yönetir. Ekran süresi, uygulama izni ve satın alma onayı yalnız cihaz tarafından yapılabilir.

“Profili sonradan kaldırabilir miyim?” Evet. Hizmet talebe bağlıdır; her an profil değiştirebilir ya da hizmetten tamamen çıkabilirsiniz.

• Kanuni yükümlülük: Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliği (RG 28.10.2017/30224) md. 15 — “İşletmeciler, internetin güvenli kullanımına ilişkin olarak tüketicileri bilgilendirmekle, Kurum tarafından belirlenen yasadışı ve zararlı içeriklere karşı tüketicilerin korunmasına yönelik altyapı seviyesindeki hizmetleri ek ücret olmaksızın seçenekli olarak sunmakla yükümlüdür.”
• Usul ve esaslar: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurulu’nun 22.02.2011 tarihli ve 2011/DK-10/91 sayılı kararıyla “İnternetin Güvenli Kullanımına İlişkin Usul ve Esaslar” düzenlenmiş; 24.08.2011 tarihli ve 2011/DK-14/461 sayılı kararıyla “Güvenli İnternet Hizmetine İlişkin Usul ve Esaslar” şeklinde yeniden düzenlenmiştir.
• Profillerin kapsamı, ücretsiz ve talebe bağlı olması, başvuru kanalları ve hizmetin 22 Kasım 2011’de başlaması: Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun yayımladığı Güvenli İnternet Hizmeti bilgilendirmesi (internet.btk.gov.tr), 24 Ekim 2026 tarihli çekim.
• Anayasal dayanak: Anayasa md. 41 (ailenin korunması ve çocuk hakları),
  1500. 58 (gençliğin korunması).
• Emin Net’te varsayılan profil ve değiştirme hakkı: EN-AB-SZ-01 Bireysel Abonelik Sözleşmesi md. 4.4.

• Güvenli İnternet Hizmeti: erişim sağlayıcıların ücretsiz, talebe bağlı sunduğu alternatif internet erişim hizmeti.
• Profil: hangi site kategorilerinin açık olduğunu belirleyen ayar; Çocuk ve Aile olmak üzere iki tanedir.
• Altyapı seviyesi: hizmetin cihazda değil şebekede uygulanması.
• Ebeveyn denetimi: cihazın kendi içindeki yaş sınırı, süre ve izin ayarları.
• Misafir ağı: ev ağından ayrılmış, ev cihazlarını görmeyen kablosuz ağ.
• Dijital ayak izi: kişinin internette bıraktığı kalıcı iz.