Hız Testi 950 Mbps Diyor, Dosya 40 MB/s İniyor: Hangisi Yalan?

Yazıdaki 950 Mbps ve 40 MB/s sayıları, durumu anlatmak için seçilmiş örneklerdir; bir ölçüm sonucu ya da taahhüt değildir. Yazı belirli bir siteden belirli bir hızda indirme sözü vermez; neden fark çıktığını anlatır.

Farkın büyük bölümü genellikle birimden gelir. 40 MB/s × 8 = 320 Mbps. Yani ekranda gördüğünüz iki sayı arasındaki 910’luk uçurum, aslında 630’luk bir farktır. Birim çevirmeyi Mbps mi, MB mı? yazısı anlatıyor.

Kalan farkın nedenleri aşağıda, en sık görülenden başlayarak.

Bir dosya indirirken bilgisayarınız karşı sunucuyla tek bir bağlantı kurar. O bağlantı, gönderdiği verinin karşıya ulaştığına dair onay beklemek zorundadır. Onay dönene kadar yolda tutabileceği veri miktarı sınırlıdır ve bu sınır doğrudan gecikmeye bağlıdır: hedef ne kadar uzaksa, tek bağlantının ulaşabileceği hız o kadar düşer.

Bu yüzden aynı hat, Türkiye içindeki bir sunucudan dosya çekerken yüksek hız verirken, okyanus ötesindeki bir sunucudan çok daha azını verir. Hattınız değişmemiştir; mesafe değişmiştir. Şebekemizden ölçülmüş gecikme değerleri ve mesafenin etkisi Bir Paketin Yolculuğu yazısında.

Belirti: aynı dosyayı indirme yöneticisiyle ya da tarayıcının parçalı indirme desteğiyle çektiğinizde hız belirgin biçimde artıyorsa, sınır tek bağlantıdaydı.

Hız testi sunucuları, test için var; bol kapasiteyle ve size yakın dururlar. Bir dosya indirdiğiniz sunucu ise:

• aynı anda binlerce kişiye hizmet veriyor olabilir,
• abone başına hız sınırı uygulamış olabilir,
• kendi bağlantısının tavanına gelmiş olabilir,
• diskinden okuma hızıyla sınırlı olabilir.

Bunların hiçbirini siz ya da biz değiştiremeyiz. Aynı dosyayı başka bir kaynaktan indirdiğinizde hız değişiyorsa, sınır karşı taraftaydı.

Wi-Fi ile bağlıysanız hattınızın tavanını görmeniz çoğu zaman mümkün değildir: kablosuz hava ortamı paylaşılır, duvarlar sinyali zayıflatır, evdeki her cihaz sırayla konuşur. Ayrıca:

• Bilgisayarın diski yazma hızının altındaysa indirme oraya sığmaz.
• Ethernet kartı veya kablosu eski bir standartsa, hattınız ne olursa olsun tavan 100 Mbps’de kalır.
• Virüs tarayıcısı inen her dosyayı anında denetliyorsa akışı yavaşlatabilir.

Kablosuzun fiziğini Duvar Wi-Fi’yi Nasıl Yer yazısı, evdeki ölçümü ise Wi-Fi’nizi Kendiniz Ölçün kontrol listesi anlatıyor.

Bir hız testi, size en yakın test sunucusuna birçok bağlantıyı aynı anda açar ve birkaç saniye boyunca olabildiğince çok veri aktarır. Yani ölçtüğü şey şudur: “Bu hat, en iyi koşulda ne kadar taşıyor?”

Bu, hattın tavanını görmek için doğru yöntemdir. Günlük kullanımınızı tahmin etmek için eksik bir yöntemdir, çünkü gerçek hayatta hedefler uzaktadır, bağlantı sayısı azdır ve karşı tarafın da bir sınırı vardır.

1. Birimi çevirin. MB/s değerini sekizle çarpın; fark beklediğiniz kadar büyük olmayabilir.
2. Kabloyla deneyin. Bilgisayarı modeme kabloyla bağlayıp aynı indirmeyi yapın. Hız arttıysa sorun Wi-Fi’deydi.
3. Kaynağı değiştirin. Aynı boyutta bir dosyayı başka bir siteden indirin. Hız arttıysa sorun karşı taraftaydı.
4. Eşzamanlı deneyin. İki indirmeyi aynı anda başlatın. İkisinin toplamı tek indirmeden belirgin biçimde yüksekse, sınır tek bağlantıdaydı.
5. Hattı ölçün. Hız testini kabloyla ve başka bir cihaz indirme yapmıyorken tekrarlayın.

Dördü de değişmiyor ve hız testi de düşük çıkıyorsa, sıra bizde: arıza bildiriminize bu beş adımın sonucunu yazarsanız ekibimiz işe ortadan başlar.

• Bağlantı başına hızın gecikmeyle sınırlanması (akış penceresi ve onay mekanizması): IETF RFC 9293 (TCP), RFC 5681 (tıkanıklık denetimi).
• Veri paketlerinin yapısı: RFC 791 (IP).
• Kablosuz ortamın paylaşımlı olması: IEEE 802.11 standardı.
• Hizmetin kullanımı hakkında tüketicinin bilgilendirilmesi: Elektronik Haberleşme Sektörüne İlişkin Tüketici Hakları Yönetmeliği (RG 28.10.2017/30224) md. 6.

• Bağlantı (oturum): iki cihaz arasında kurulan tek veri yolu.
• Gecikme: paketin gidip cevabının dönme süresi; milisaniye ile ölçülür.
• Akış penceresi: bir bağlantının onay beklemeden yolda tutabildiği veri miktarı.
• Parçalı indirme: bir dosyayı birden çok bağlantıyla, parça parça çekme.
• Tavan: bir hattın en iyi koşulda taşıyabildiği en yüksek hız.